МАНФААТЛАР ТЎҚНАШУВИНИНГ ОЛДИНИ ОЛИШ — ҚОНУН УСТУВОРЛИГИНИ ТАЪМИНЛАШ ОМИЛИ

Ўзбекистон Республикасида давлат бошқаруви тизимини шаффоф, адолатли ва самарали ташкил этиш, шунингдек коррупцияга қарши курашиш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан бири ҳисобланади. Шу мақсадда қабул қилинган “Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикасининг Қонуни давлат органлари ва бошқа ташкилотлар фаолиятида ҳалоллик, холислик ва жавобгарлик принципларини мустаҳкамлашга қаратилган. Мазкур Қонун давлат хизматчиларининг шахсий манфаатлари билан хизмат мажбуриятлари ўртасида зиддиятлар келиб чиқишининг олдини олиш орқали жамиятда қонун устуворлигини таъминлашни кўзда тутади.
Мазкур Қонунда давлат органи ёки бошқа ташкилот ходимининг фаолиятида манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш бўйича муҳим чекловлар белгилаб берилган. Жумладан, манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш мақсадида давлат хизматчиси хизмат мавқеини суиистеъмол қилиш орқали шахсий наф олиши, манфаатлар тўқнашувига оид ахборотни ошкор этишда маълумотларни яшириши ёки атайлаб ёлғон маълумот тақдим этиши тақиқланади.
Шунингдек, қонунчиликда назарда тутилган ҳоллардан ташқари, бири бошқасига бўйсунувчи ёки назоратидаги ташкилотларда ўриндошлик асосида ишлашга йўл қўйилмайди.
Қонунда, шунингдек, давлат органи ёки бошқа ташкилот назоратида бўлган тадбиркорлик субъектларининг акцияларига ёки устав капиталидаги улушларига эгалик қилиш, уларнинг бошқарув органларига аъзо бўлиш билан боғлиқ чекловлар ҳам аниқ белгиланган. Агар бундай ҳолат мавжуд бўлса, шахс лавозимни эгаллаган кундан эътиборан бир ой ичида ушбу акция ёки улушларни реализация қилиши ва бошқарув органи аъзолигидан чиқиши шарт.
Бундан ташқари, давлат хизматчиси ўзи ёки ўзига алоқадор шахсларга тааллуқли ишларни кўриб чиқишда вакил сифатида иштирок этишига-агар у қонунчиликка мувофиқ қонуний вакил бўлмаса, шунингдек ўзи ишлаётган ташкилотнинг мол-мулкини сотиб олиш ёки ижарага олиш жараёнларида қатнашишига ҳақли эмас.
Хулоса қилиб айтганда, “Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни давлат хизматчилари фаолиятида шаффофликни таъминлаш, коррупция ҳолатларининг олдини олиш ва жамоатчилик ишончини мустаҳкамлашда муҳим ҳуқуқий асос ҳисобланади. Қонунда белгиланган чеклов ва талабларга қатъий риоя этиш орқали давлат бошқаруви тизимида адолат, холислик ва қонун устуворлиги таъминланади, бу эса мамлакат тараққиёти ва жамият фаровонлигига хизмат қилади.

А.Ахмедов
Бухоров вилоят маъмурий суди раиси

СУДЛАР КОРРУПЦИЯГА МУТЛАҚО ҚАРШИ

Коррупцияга қарши курашиш, суд тизимида очиқлик, шаффофлик ва адолатни таъминлаш бугунги кунда давлат сиёсати даражасидаги устувор вазифалардан бири ҳисобланади. Шу маънода, Бухоро вилоят маъмурий суди томонидан мазкур йўналишда изчил ва самарали ишлар амалга оширилмоқда.
Жумладан, аҳолининг ҳуқуқий саводхонлигини ошириш ва суд фаолиятига ишончни мустаҳкамлаш мақсадида вилоят телевиденияси орқали режа асосида “Менинг ҳуқуқим” кўрсатуви эфирга узатилиб келинмоқда. Ушбу кўрсатувларда маъмурий суд судьялари ва суд аппарати ходимлари томонидан фуқароларнинг мурожаатлари юзасидан атрофлича ҳуқуқий тушунтиришлар берилмоқда.
Шунингдек, суд тизимида рақамли ислоҳотларнинг аҳамияти, “Рақамли суд” концепцияси ҳамда сунъий интеллект технологияларининг жорий этилиши масалаларига бағишланган мақолалар ва интервьюлар оммавий ахборот воситалари ҳамда ижтимоий тармоқларда кенг ёритилмоқда. Бу эса судлар фаолиятида инсон омилини камайтириш, шаффофликни ошириш ва коррупциявий хавф-хатарларнинг олдини олишга хизмат қилмоқда.
Судларни халққа янада яқинлаштириш мақсадида Telegram мессенжери орқали онлайн эфирлар ва овозли чатлар ташкил этилган. Ушбу мулоқотлар орқали фуқаролар ўзларини қизиқтирган саволларга бевосита судьялардан жавоб олиш имкониятига эга бўлаяпти.
Бундан ташқари, “Очиқ эшиклар куни”, “Судьянинг бир куни”, “Уч авлод учрашуви” каби маънавий-маърифий тадбирлар ўтказилиб, улар орқали судьянинг ҳалоллик, масъулият ва коррупцияга нисбатан муросасиз позицияси кенг жамоатчиликка етказилмоқда.
Маъмурий ишлар юзасидан ижтимоий тармоқларда эълон қилинган видеомурожаатлар доимий ўрганилиб, уларга тезкор расмий муносабат билдириб келинаётгани ҳам суд тизимида очиқлик ва шаффофликни таъминлашга қаратилган муҳим қадамлардан ҳисобланади.
Шу билан бирга, судьялар ва суд аппарати ходимлари учун коррупциянинг олдини олишга қаратилган профилактик суҳбатлар, уларнинг ота-оналари билан учрашувлар, семинар-тренинглар ташкил этилмоқда. Ижро интизоми ва коррупцияга қарши вазифалар Раёсат йиғилишларида мунтазам муҳокама қилиниб, аниқ чора-тадбирлар белгилаб олинмоқда.
Хулоса ўрнида айтиш жоизки, Бухоро вилояти маъмурий суди томонидан амалга оширилаётган ушбу тизимли ишлар суд тизимида коррупцияга нисбатан мутлақо муросасиз муносабат шаклланганини, очиқлик ва адолат устувор тамойилга айланганини яққол намоён этмоқда. Бу эса фуқароларнинг судга бўлган ишончини янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

Б.Ибрагимов
Бухоро вилоят маъмурий суди судьяси

МАНФААТЛАР ТЎҚНАШУВИНИ ОЛДИНИ ОЛИШ — ОЧИҚ ВА АДОЛАТЛИ БОШҚАРУВ КАФОЛАТИ

Ҳозирги кунда давлат ва жамият бошқарувида очиқлик, холислик ва қонунийликни таъминлаш, коррупцияга қарши самарали кураш олиб бориш устувор вазифалардан бири ҳисобланади. Шу нуқтаи назардан, Ўзбекистон Республикасининг “Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида”ги Қонуни давлат хизматида ҳалоллик ва масъулият тамойилларини мустаҳкамлашга қаратилган муҳим ҳуқуқий ҳужжат ҳисобланади.
Мазкур Қонуннинг асосий мақсади — манфаатлар тўқнашуви билан боғлиқ муносабатларни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солиш, унинг олдини олиш ва бартараф этиш орқали давлат органлари ҳамда бошқа ташкилотлар фаолиятида қонунийликни таъминлашдан иборат.
Қонуннинг амал қилиши давлат органлари, маҳаллий давлат ҳокимияти органлари, давлат муассасалари, давлат унитар корхоналари, давлат мақсадли жамғармалари, шунингдек устав фондида давлат улуши 50 фоиз ва ундан ортиқ бўлган ташкилотларга нисбатан татбиқ этилади. Айрим ҳолларда у давлат иштирокидаги юридик шахсларнинг давлат харидлари соҳасидаги муносабатларига ҳам қўлланилади.
Манфаатлар тўқнашуви тўғрисидаги қонунчилик ушбу Қонун ва бошқа қонун ҳужжатларидан иборат бўлиб, заруратга кўра халқаро шартномалар нормалари ҳам қўлланилиши мумкин. Агар халқаро шартномада бошқача қоидалар белгиланган бўлса, халқаро шартнома қоидалари устувор ҳисобланади.
Қонунда манфаатлар тўқнашуви соҳасига оид асосий тушунчалар аниқ ва равшан белгилаб берилган. Хусусан, манфаатлар тўқнашуви — ходимнинг шахсий манфаатдорлиги унинг хизмат мажбуриятларини холис бажаришига таъсир кўрсатаётган ёки таъсир кўрсатиши мумкин бўлган, жамият ва давлат манфаатларига зид ҳолат сифатида таърифланади.
Шунингдек, шахсий манфаатдорлик, яқин қариндошлар, ходимга алоқадор шахслар, махсус бўлинма каби тушунчалар қонун доирасида аниқ мазмун билан белгилаб қўйилгани ҳуқуқни қўллаш амалиётида муҳим аҳамият касб этади.
Қонун манфаатлар тўқнашуви билан боғлиқ муносабатларни тартибга солишда қуйидаги асосий принципларга таянади:
-қонунийлик;
-фуқаролар, жамият ва давлат манфаатларининг устуворлиги;
-очиқлик ва шаффофлик;
-холислик;
-коррупцияга нисбатан муросасизлик.
Мазкур принциплар давлат органлари ва бошқа ташкилотлар фаолиятида ҳалоллик муҳитини шакллантириш, жамоатчилик ишончини мустаҳкамлаш ҳамда манфаатлар тўқнашуви ҳолатларининг олдини олишга хизмат қилади.
Хулоса қилиб айтганда, “Манфаатлар тўқнашуви тўғрисида”ги Қонун давлат хизматчилари ва ташкилотлар учун аниқ қоидалар ва масъулият механизмларини белгилаб, очиқ, адолатли ва самарали бошқарувни таъминлашга қаратилган. Ушбу Қонун талабларига қатъий риоя этиш коррупциянинг олдини олиш, давлат хизматининг нуфузини ошириш ва жамиятда қонунийликни мустаҳкамлашда муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади.

Г.Муллабаева
Бухоро вилоят маъмурий суди судьяси

Д.Абдуллаев
Судья катта ёрдамчиси

СУД ТИЗИМИДАГИ ИСЛОҲОТЛАР ВА КОРРУПЦИЯГА ҚАРШИ КУРАШ: СУД ВА ЁШЛАР УЧРАШУВИ

Суд тизимида коррупцияга қарши олиб борилаётган ислоҳотлар юзасидан ёшлар билан учрашув ўтказилди.
Бухоро шаҳридаги Бухоро юридик техникумида Бухоро вилоят маъмурий суди судьялари иштирокида талаба ёшлар билан учрашув бўлиб ўтди.
Учрашувда коррупцияга қарши курашишда ёшлар ўртасида муросасиз муносабатни шакллантириш, суд-ҳуқуқ тизимида амалга оширилаётган ислоҳотларнинг мазмун-моҳияти ҳақида фикр-мулоҳазалар билдирилди.
Тадбирда Бухоро вилоят маъмурий суди судьялари Г.Муллабаева, Б.Самиев, Х.Курбанов ҳамда судья катта ёрдамчиси Д.Абдуллаев, шунингдек Юридик техникум раҳбарияти, ўқитувчилар ва талаба ёшлар иштирок этдилар.
Учрашув давомида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 21 августда қабул қилинган “Судлар фаолиятига сунъий интеллект технологияларини жорий этиш орқали одил судловга эришиш даражасини ошириш ҳамда суд тизимининг моддий-техника таъминотини яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ–140-сонли ҳамда “Одил судлов соҳасида юқори малакали кадрлар тайёрлаш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” ПФ–141-сонли Фармонларининг аҳамияти юзасидан батафсил маълумот берилди.
Учрашув жараёнида талаба ёшлар ўзларини қизиқтирган саволлари билан мурожаат қилиб, судьялар томонидан атрофлича ва ҳаётий мисоллар асосида жавоблар олдилар.
Тадбир якунида коррупцияга қарши курашиш фақат қонунлар билан эмас, балки ёшлар онгида адолат, ҳалоллик ва қонунга ҳурмат руҳини шакллантириш орқали амалга оширилиши таъкидланди. Ёшлар мамлакат келажаги экани, уларнинг фаол фуқаролик позицияси адолатли ва шаффоф жамият барпо этишда ҳал қилувчи аҳамиятга эга экани алоҳида қайд этилиб, бундай учрашувлар келгусида ҳам изчил давом эттирилиши таъкидланди.

Бухоро вилоят маъмурий суди

Skip to content